Liechts, schwärs, bsunders schwärs Arbetsgrüscht: Lastklasse vo de BauAV und de EN im Vergliich

2,00, 3,00 oder 4,50 kN/m²: weli Grüschtkategorie weles Handwärk bruucht, wie Si EN-Material us Dütschland iiordned und es Fäld sälber nachrächned.

D Bauarbeitenverordnung (BauAV) kännt drü Kategorie vo Arbetsgrüscht: S liechte Arbetsgrüscht isch für 2,00 kN/m² usgleit und hät mindeschtens 60 cm Belagbreiti, s schwäre für 3,00 kN/m² mit mindeschtens 90 cm und s bsunders schwäre für 4,50 kN/m², au mit mindeschtens 90 cm (Art. 55). I de europäische Norm EN 12811-1, nach dere Systemgrüscht us Dütschland iiteilt wärded, entspräched die Wärt de Lastklasse 3, 4 und 5.

Wer i de Schwiiz es Grüscht bstellt oder Occasion-Material us Dütschland chauft, bewegt sich also zwüsche zwei Begriffswälte. De Ratgäber ordnet d Kategorie de Handwärk zue, zeigt d Umrächnig, rächnet es Fäld mit Mörtelchübel dure und erchlärt, was uf s Nutzlastschild ghört.

Di drü Kategorie vo de BauAV

Es Kilonewton isch grob 100 Kilo. Uf eme Quadratmeter liechtem Grüscht dörfed also öppe 200 Kilo staa, gliichmässig verteilt. Das isch schnäller erreicht, als mer meint: I de Berächnig zellt e Person mit 1 kN, und en volle Mörtelchübel mit 80 Liter bringt nach de Bispiil vo de dütsche DGUV öppe 1,17 kN uf de Belag.

Umrächnig uf d EN-Lastklasse

D EN 12811-1 teilt Arbetsgrüscht i sächs Lastklasse ii. Aagä isch jewils e gliichmässig verteilti Flächelast:

Für d Breiti git s i de EN eigeti Breiteklasse. W06 deckt Belagbreite vo 0,6 bis under 0,9 m ab, W09 vo 0,9 bis under 1,2 m. Es liechts Arbetsgrüscht bruucht also mindeschtens W06, es schwärs oder bsunders schwärs mindeschtens W09. Weli Breiti es System würkli hät, staht i sinere Aufbau- und Verwendungsanleitung.

Zwei Underschiid, wo mer kenne sött

• Teilflächelaste: Ab LK 4 nännt d EN zuesätzlich e Last, wo uf ere chliine Teilflächi staa darf: 5,0 kN/m² bi LK 4, 7,5 kN/m² bi LK 5 und 10,0 kN/m² bi LK 6. Das wird wichtig, wänn schwärs Material uf engem Platz abgstellt wird, zum Bispiil es Steipäck.
• LK 1 und LK 2: Beidi ligged under em Wärt vom liechte Arbetsgrüscht. Es Grüscht i dere Konfiguration isch i de Schwiiz kei Arbetsgrüscht für Verputz oder Malerei, au wänn s vo usse gliich uusgseht.

Weles Handwärk bruucht weli Kategorie?

• Maler, Gipser, Verputzer: liechts Arbetsgrüscht. Wer Dämmplatte oder grossi Gebind zwüschelageret, söll trotzdem nachrächne. Für Arbete a Wärmedämmverbundsystem empfiehlt d DGUV wäg de grosse Verpackige mindeschtens d Breiteklass W09.
• Muurer: schwärs Arbetsgrüscht, will Stei und Mörtel uf em Belag stönd.
• Plättlileger, Natursteiarbete, Montage: D DGUV ordnet die Arbete mindeschtens LK 4 mit W09 zue, und das entspricht em schwäre Arbetsgrüscht.
• Steihauer, Fassadebau mit Fertigelemänt: bsunders schwärs Arbetsgrüscht.
• Dachdecker und Spengler: Z Dütschland gilt für Dachdeckerarbete mindeschtens LK 3. Entscheidend isch aber, was würkli uf em Belag lit. Ziegelpäck uf em Spenglergang chönd es liechts Grüscht schnäll überfordere.

Und Schutzgrüscht?

Di drü Kategorie betreffed Arbetsgrüscht, also Lage, wo mer druf schafft und Material abstellt. Für Schutzgrüscht gälted eigeti Regle. D DGUV verlangt für si mindeschtens LK 2, und nach Art. 66 BauAV mues de Belag vom ene Fanggrüscht für di dynamisch Last vom ene Sturz bemässe sii. Uf ere Fanglag wird kei Material glageret, susch fählt im Ernschtfall genau d Reserve, für die si baut worde isch.

Rächnigsbispiil: es Fäld mit Mörtelchübel

Zwei Gipser schaffed uf eme liechte Arbetsgrüscht. Mir nämed es Fäld vo 3,00 m Längi und 0,70 m Belagbreiti aa.

1. Belagflächi: 3,00 m × 0,70 m = 2,10 m².
2. Zuelässigi Last im Fäld: 2,10 m² × 2,00 kN/m² = 4,20 kN.
3. Belastig: zwei Persone 2,00 kN, zwei Mörtelchübel à 80 Liter 2,34 kN, Wärchzüüg 0,10 kN, zäme 4,44 kN.
4. Resultat: 4,44 kN isch meh als 4,20 kN. S Fäld isch überlaschtet.

D Lösig isch eifach: Mit nur eim Chübel im Fäld gaht d Last uf 3,27 kN abe, das passt. Sölled regelmässig zwei Chübel pro Fäld staa, isch es schwärs Arbetsgrüscht di richtig Wahl. Bi 3,00 m × 0,90 m git das 2,70 m² × 3,00 kN/m² = 8,10 kN zuelässigi Last, und d 4,44 kN ligged dänn klar drunder. Dänked Si au draa, dass d Summe vo allne Laste imene Grüschtabschnitt di rächnerisch Last nöd überschriite darf. Wer uf jedem Fäld näbedra knapp a de Gränze lageret, belaschtet de ganz Abschnitt starch.

Zuesatzbispiil: Steipäck mit em Kran

Wird Material mit em Kran oder emene Hebezüüg abgstellt, rächnet mer s Gwicht mit em Faktor 1,2 höcher. Mir nämed aa, es Steipäck wigt laut Lieferschiin 3,0 kN und staht uf ere Flächi vo 0,60 m × 0,80 m uf eme schwäre Grüscht:

• Rächnigslast: 3,0 kN × 1,2 = 3,6 kN.
• Teilflächelast: 3,6 kN ÷ 0,48 m² = 7,5 kN/m².
• Vergliich: LK 4 erlaubt uf Teilflächene 5,0 kN/m², LK 5 genau 7,5 kN/m².

Uf eme Grüscht vo de LK 4 isch das Päck amene Stuck z schwär, obwohl d Gsamtlast im Fäld no passe würd. Entweder wird s Päck teilt, uf e grösseri Flächi verteilt oder s Grüscht als bsunders schwärs usgleit.

Nutzlastschild a jedem Zuegang

Art. 62 BauAV verlangt, dass di zuelässig Nutzlast a jedem Grüschtzuegang guet sichtbar uf eme Schild staht, und au a jedem Materialpodest. S Schild isch d Information, wo en Muurer oder Maler am Morge würkli gseht. Bewährt händ sich:

• d Kategorie nach BauAV uusschriibe und bi EN-Material d Lastklass i Klammere dezue;
• näbed kN/m² au de Wärt i Kilo pro m² aagä, will uf de Baustell chuum öpper i Kilonewton dänkt;
• Bereich, wo anders sind, zum Bispiil es Materialpodest mit höcherer Last, separat aaschriibe;
• bi Umbaute s Schild aapasse, nöd nur s Grüscht.

Material us Dütschland richtig iiordne

Systemgrüscht us Dütschland sind nach EN-Lastklasse bemässe. Weli Klass en bestimmte Ufbau erreicht, hanget vo Fäldlängi, Belag und Konfiguration ab und staht i de Aufbau- und Verwendungsanleitung. Nach Art. 60 BauAV wird nach Herstellerangabe montiert. Usserdem dörfed nur Grüscht und Teil iigsetzt wärde, wo em Produktesicherheitsgesetz entspräched (Art. 47), und verbogni, gchnickti oder korrodierti Teil sind tabu (Art. 48). Wie Si bruuchti Teil prüefed, staht i eusem Ratgäber Occasion-Grüscht beurteile.

Wer Konsole aabaut, dass de Belag breiter wird, oder Verchleidige aabringt, bruucht vorher e Prüefig vo de Tragsicherheit und s Iiverständnis vom Grüschtersteller (Art. 52). En einzelne schwächere Belag begränzt d Tragfähigkeit vom ganze Fäld. Wänn Si bi eus Occasion-Grüscht aafraged, nänned Si am beschte s Handwärk und di gwünscht Kategorie, dänn lat sich s passend System iigränze.

Typischi Fehler

• Material wird a de Siiteschutz aaglehnt. Defür isch er nöd bemässe.
• Kranlaste wärded ohni Zueschlag grächnet.
• Bim Lagere vo Material bliibt kei freie Durchgang. D DGUV verlangt mindeschtens 0,20 m.
• S Schild hanget nur am Hauptzuegang, nöd a de zweite Stäge oder am Materialpodest.
• Für Muurerarbete wird es 70 cm breits Grüscht gstellt, will s grad verfüegbar isch.

Hüüfigi Frage

Weli Lastklass hät es liechts Arbetsgrüscht?

S liechte Arbetsgrüscht isch für 2,00 kN/m² usgleit. Das entspricht de EN-Lastklass 3.

Wie breit mues es Grüscht für Muurerarbete sii?

Mindeschtens 90 cm Belagbreiti, will Muurerarbete es schwärs Arbetsgrüscht mit 3,00 kN/m² verlanged.

Wie vill Kilo treit es schwärs Arbetsgrüscht pro Quadratmeter?

3,00 kN/m², also öppe 300 Kilo pro Quadratmeter, gliichmässig verteilt. Für konzentrierti Laste gilt bi EN-Material zuesätzlich d Teilflächelast.

Darf ich dütschs Grüscht vo de LK 3 i de Schwiiz bruuche?

Als liechts Arbetsgrüscht ja, wänn s em Produktesicherheitsgesetz entspricht, nöd beschädiget isch und nach Herstellerangabe ufbaut wird. Für Muurerarbete längt LK 3 nöd.

Gilt d Nutzlast pro Fäld oder pro Lag?

D Nutzlast isch en Wärt pro Quadratmeter. Drus git sich di zuelässig Last pro Fäld. Zuesätzlich darf d Summe vo de Laste im Grüschtabschnitt di rächnerisch Last nöd überschriite.

Quälle

• Bauarbeitenverordnung (BauAV), SR 832.311.141, vor allem Art. 47, 48, 52, 55, 60 und 62 (Schweizerischer Bundesrat; Fassig 18.06.2021, Stand 01.01.2024)
• Deutsche Gesetzliche Unfallversicherung, Sachgebiet Hochbau: DGUV Information 201-011, Titel «Verwendung von Arbeits-, Schutz- und Montagegerüsten», Uusgab Januar 2023 (enthaltet d Last- und Breiteklasse nach EN 12811-1)